Năm Bính Ngọ

Chúng ta đang ở đây, vào những ngày cuối cùng của năm cũ và hướng đến bình minh của một năm “mới” nữa, và một lần nữa, tôi lại thấy mình trăn trở với nhu cầu phải nói một điều gì đó “có ý nghĩa”. (Hy vọng thông điệp này sẽ bao trùm tất cả các dịp năm mới trong năm 2026, từ dương lịch, âm lịch cho đến mọi dịp lễ giao thời khác).

Theo phong tục vào thời điểm này, người ta thường trao nhau những món quà và lời chúc cát tường với hy vọng rằng một chuỗi những duyên lành sẽ trải lối cho chúng ta trong mười hai tháng tới. Theo truyền thống, có vô số hình ảnh cát tường mà tôi có thể chọn để gửi cho bạn, chẳng hạn như một bức ảnh về một bông hoa tuyệt đẹp hay một trong Tám biểu tượng kiết tường (Bát Cát Tường). Nhưng thành thực mà nói, một bức ảnh về cặp cá vàng kiết tường không mang lại quá nhiều ý nghĩa đối với tôi. Tôi thà gửi cho bạn một lời nhắc nhở về điều tuyệt vời nhất đã diễn ra trong năm qua. Bạn có thể cảm thấy khó hình dung “điều tuyệt vời nhất” đó có thể là gì, đặc biệt là trong bối cảnh mớ hỗn mang của sự bất an đang bị thổi bùng lên bởi những kẻ có quyền và có thế, khi cuộc sống êm ấm của họ bắt đầu tuột khỏi tầm tay. Nếu đúng là vậy, hãy thử mở rộng tâm trí và trái tim mình, rồi nhìn về một hướng khác. Vượt lên trên những ồn ào thiển cận đang thống trị các trang nhất, vẫn còn đó rất nhiều vẻ đẹp, nguồn cảm hứng và sự khích lệ để chúng ta tìm thấy.

Với tôi, đó là khi nhìn thấy những bức ảnh và đoạn phim về những vị sư phi thường đang Hành hương vì Hòa bình (Walking for Peace) – điều đã làm tan chảy trái tim kiêu hãnh và lạnh lẽo của tôi. Tôi nhận ra mình rơi lệ mỗi lần xem hoặc đọc về hành trình của họ. Rất nhiều người đã rung động trước những vị sư này. Một viên cảnh sát Mỹ vạm vỡ, mang súng bên mình đã khiêm nhường cúi đầu trước một nhà sư để bày tỏ lòng tôn kính. Người dân ở mọi lứa tuổi và từ mọi tầng lớp đã đứng dọc các con phố để cúng dường các vị sư những chiếc mũ len, son dưỡng môi ChapSticks và cả bánh mì kẹp. Và những người Mỹ bản địa đã phi ngựa đuổi theo các vị sư để xin được ban phước. Những người này có thể không bao giờ biết các vị sư ấy là ai. Họ có thể không bao giờ tìm hiểu bất cứ điều gì về con đường mà các vị sư đã chọn. Họ có thể không bao giờ nhận ra rằng tấm y áo mà các vị sư đang khoác trên người chính là biểu ngữ của Đức Phật. Ấy vậy mà, chỉ việc ngắm nhìn các vị sư chậm rãi cất bước cũng mang lại cho họ niềm hạnh phúc.

Đối với tôi, phần ấn tượng nhất trong tất cả những điều này là chỉ bằng việc cất bước hành hương, các vị sư đã gieo một hạt giống vào tâm thức của bất cứ ai đưa mắt nhìn họ, kiến tạo một mối duyên lành kết nối hàng ngàn người với Đức Phật. Các nhà sư đã thành tựu được nhiều điều nhờ việc đi bộ xuyên nước Mỹ trong hai tháng hơn là những gì các lạt-ma Tây Tạng đạt được bằng việc giảng pháp ở phương Tây trong nhiều năm. Tôi đã nói điều tương tự với bạn bè mình và họ cho rằng tôi đang phóng đại. Nhưng tôi có đang phóng đại không? Chúng ta tự hào rằng mình khách quan, lý trí và thực dụng, nhưng tất cả những tư duy lý trí đó đều sụp đổ khi chúng ta thấp thoáng thấy bóng dáng một nhà sư đi trong tuyết, và một cảm giác bình an sâu sắc đến khó tả ngập tràn tâm trí và trái tim ta. Chính cái cảm giác bình an sâu thẳm này lại là thứ mà rất nhiều người trong chúng ta đang khuyết thiếu.

Tôi thường được hỏi, “Làm thế nào để tôi có thể sống một cuộc đời ý nghĩa?” “Ý nghĩa” không phải là một cảm xúc. “Ý nghĩa” không phải là thứ được gọi là hạnh phúc hay sự viên mãn – hạnh phúc và sự viên mãn luôn đến rồi đi. Không thể tìm thấy “ý nghĩa” trong sự phản kháng gay gắt hay chủ nghĩa hoạt động (activism), những thứ vốn chẳng mang lại tác dụng gì hơn là việc trói buộc quyền tự do cá nhân. Những kẻ lớn tiếng la hét về tự do lại thường biến thành mồi ngon cho các tập đoàn khổng lồ. Chúng ta tìm thấy ý nghĩa trong cuộc sống bằng cách nhận lấy trách nhiệm và tận hiến bản thân để hoàn thành một điều gì đó “có ý nghĩa”. Các nhà sư đã quyết định đơn giản là bước đi vì hòa bình. Quyết định này có ý nghĩa quan trọng với họ đến mức mọi thứ khác chỉ là tiểu tiết. Vì vậy, “ý nghĩa của cuộc sống” là thứ mà chúng ta tự kiến tạo cho chính mình.

Hành động kiến tạo hòa bình rất đáng được tán dương – không phải phiên bản hòa bình của tôi, không phải phiên bản hòa bình của bạn, mà chỉ đơn thuần là hòa bình. Tôi rất vui vì có thể chia sẻ hình ảnh này với bạn. Nếu bạn chợt cảm nhận được điều tôi đang cảm nhận dù chỉ trong khoảnh khắc, thì điều đó cũng hoàn toàn xứng đáng.

Trong năm tới, năm Bính Ngọ (Fire Horse), nhiều người bạn tương lai sẽ được hoài thai và nhiều người khác sẽ chào đời. Tôi cầu nguyện rằng thế hệ của các bạn sẽ làm tốt hơn thế hệ chúng tôi trong việc chăm sóc và giữ gìn thế giới này.

Tôi cầu nguyện rằng những người bạn trẻ của tôi, những ai đã sinh ra trên cõi đời này, sẽ học được cách trở nên kiên cường. Trong kỷ nguyên của chứng vĩ cuồng và sự ám ảnh với những bức ảnh tự sướng, tôi cầu nguyện rằng thi thoảng, các bạn sẽ hàm dưỡng sự thấu cảm bằng cách đặt mình vào vị trí của người khác.

Những người bạn lớn tuổi của tôi, những người trạc tuổi tôi, không phải lúc nào cũng có được sự xa xỉ trong việc chọn lựa hướng đi cho cuộc đời mình. Khi có quyền lựa chọn, bằng việc chọn con đường này, chúng ta đã tự động phải khước từ những con đường khác, khiến ta không thể nào trải nghiệm mọi thứ trên đời.

Tôi cầu nguyện rằng tất cả chúng ta đều đủ trưởng thành để chấp nhận nỗi đau của “sự tỉnh giác”, điều vốn dĩ không hẳn là tồi tệ và thường giúp ta trở nên khiêm nhường hơn. Những người có cuộc sống quá đỗi êm ấm hiếm khi trải nghiệm được phước lành của việc ý thức một cách tỉnh thức, và hầu như chẳng bao giờ biết khiêm nhường. Khiêm nhường là một phẩm tính mà ai cũng cần vào lúc này. Nói cách khác, hãy tán dương cuộc sống mà bạn đã sống cho đến tận bây giờ và cầu nguyện rằng bạn sẽ có thể tận dụng tối đa những gì cuộc sống còn lại dành cho bạn.

Lời cuối, từ căn phòng của mình ở Viễn Đông, tôi xin phủ phục hướng về nước Mỹ ở phương Tây, nơi những nhà sư đang Hành hương vì Hòa bình. Tôi cầu nguyện cho tất cả những đứa trẻ đã mất mẹ trong những cuộc chiến tranh dai dẳng không hồi kết của thế giới này. Và đối với những người như tôi, những người đệ tử của Đức Phật, tôi cầu nguyện rằng chúng ta không bao giờ ngừng khát khao tầm cầu chân lý.

—Dzongsar Jamyang Khyentse